Opdracht 1 – Motivatie

Op deze webpagina licht ik mijn voorstel toe voor de eerste opdracht in het vlak Klasmanagement & reflectie. Alle onderdelen worden hieronder chronologisch besproken, of je kan de navigatieknoppen op de website gebruiken om onmiddellijk naar een specifiek onderdeel te gaan.

Oké!

Onderwerp/thema

In dit onderdeel licht ik het onderwerp van de lessenreeks toe, en wordt de keuze gemotiveerd.


Lees meer

Stappenplan

Het stappenplan toont een verloop van de lessenreeks, waarin in elke stap wordt uitgelegd wat zowel de leerlingen als de leerkracht doen.

Lees meer

ZDT

Hoe wordt er rekening gehouden met de drie pijlers van de zelfdeterminatietheorie? We overlopen autonomie, erbij horen en competentie.

Lees meer

Onderwerp/thema

Motivatie
Leerplan

De leerstof situeert zich in een les Engels in de tweede graad van het secundair onderwijs (ASO). Concreet gaat het om de doelstelling dat leerlingen in staat moeten zijn om gebeurtenissen, ervaringen of situaties op een beschrijvend niveau neer te pennen. Dit thema is natuurlijk vrij breed en algemeen, en kan net daardoor niet zo heel interessant zijn voor leerlingen. Vaak wordt deze doelstelling gehaald door bijvoorbeeld een persoonlijke ervaring te beschrijven, maar dat zorgt voor weinig interactie tussen de leerlingen zelf en krijgt het daardoor al snel een saaie connotatie. Nochtans is de doelstelling op zich essentieel voor het beheersen van de Engelse taal, waardoor interesse wekken en de motivatie prikkelen voor deze doelstelling zeker en vast extra aandacht verdient.

Het stappenplan hieronder behandelt Leerplandoelstelling 31 uit het leerplan ASO 2e graad – AV Engels van het Gemeenschapsonderwijs. De specifieke doelstelling is hieronder te zien en op pagina 39 van het meest recente leerplan. Het volledige leerplan kan bekeken worden op de website van het GO!.


Stappenplan

Hieronder staan alle stappen beschreven die gedurende de lessen doorlopen zullen worden. Alle stappen samen nemen ongeveer twee lesuren in beslag. Als basis voor deze lessenreeks wordt er gekozen om gebruik te maken van een relatief recente nieuwigheid voor onderwijzers, Minecraft: Education Edition. Deze op onderwijs gerichte adaptatie van het computerspel en wereldwijd fenomeen van Microsoft biedt leerkrachten en leerlingen mogelijkheden om leerstof te verwerken op een volledig nieuwe, interactieve manier die voor sommige leerlingen ontzettend vertrouwd zal aanvoelen. Ook voor leerlingen zonder enige voorkennis biedt de Education Edition van Minecraft eenvoudige besturing zodat de focus effectief op de leerstof gelegd kan worden. Deze tool wordt wereldwijd gebruikt, van lagere scholen tot universiteiten, en is gezien de populariteit van Minecraft nooit eerder zo relevant geweest. De tool is inbegrepen in Office 365 voor scholen en afspeelbaar op zowel Windows, Chromebook, Mac en iPadOS en is dus goed toegankelijk in een schoolomgeving.

Het voorziet de leerkracht van downloadbare, interactieve werelden waarin een bepaald onderwerp wordt aangehaald. Ook voor deze leerplandoelstelling is er een gepaste wereld voorzien: de les ‘Narrative in Perspective‘, geschikt voor de tweede graad. Leerkrachten kunnen een wereld open stellen voor een hele klas, zodat elke leerling tegelijk de opdracht kan voltooien en het gevoel heeft erbij te horen doordat klasgenoten ook in diezelfde leeromgeving rondlopen. Bovendien kunnen leerlingen zelf (kort) hun eigen personage kiezen en personaliseren.

Stap 1: Interesse wekken en link leggen met actuele thema’s

Vooraleer we starten met het beschrijven van een gebeurtenis, een situatie of een ervaring, gaan we met de hele groep een klasgesprek aan over verhalen. Aangezien we voor deze doelstelling een verhaal of gebeurtenis gaan beschrijven, wordt er geprobeerd om de interesse van leerlingen te wekken en tegelijk ook de link met de echte wereld te leggen op een informele manier. Concreet gaat het om vragen als: “Welk verhaal is je onlangs bijgebleven?”, “Waar kan je nog verhalen vinden behalve in boeken?”, “Hoe zou jij het liefst een verhaal vertellen?” etc. Er wordt in de volgende stappen al veelvuldig gebruik gemaakt van Minecraft: Education Edition als tool, waardoor we er nu voor kiezen om het kort klasgesprek ‘oldskool’ te houden zonder hulp van apps zoals Mentimeter of Kahoot. De lesinhoud, zijnde een verhaal/situatie/ervaring beschrijven, wordt aangehaald en er wordt meteen duidelijk gemaakt dat het niet op een ‘klassieke’ les gaat – leerlingen mogen raden hoe de komende lessen eruit gaan zien. Na het gesprek onthult de leerkracht de (eerder ongebruikelijke, en voor leerlingen wellicht interessante) lesmethode via Minecraft: Education Edition.

Wat doen de leerlingen?

– De leerlingen participeren in de korte brainstormsessie bij de aanvang van de les, en vertellen meer over het begrip ‘verhaal’, ook uit eigen ervaringen.

– Nadenken over de lesvorm en op welke manier ze zelf iets mogen beschrijven om de creativiteit te prikkelen.

Wat doet de leerkracht?

– Gesprek aan het begin van de les starten, leerlingen betrekken met de leerstof door te polsen naar persoonlijke ervaringen of meningen. Ook zelf een persoonlijke insteek brengen, bijvoorbeeld door voorbeelden te geven op vragen (bv.: het verhaal van deze videogame is mij ontzettend bijgebleven, want… -> onmiddellijk link naar Minecraft). Verdere links met de realiteit proberen te leggen aan de hand van antwoorden van leerlingen.

– De leerlingen proberen nieuwsgierig te maken naar de lesinhoud om zo de aandacht te verhogen en te behouden.

Stap 2: Verdeling in groepen, informatie over de opdracht geven en voorbereiding

Nu leerlingen weten dat we Minecraft gaan gebruiken om deze doelstelling tot een goed einde te brengen (het kunnen beschrijven van een verhaal of gebeurtenis), wordt er kort uitgelegd wat er precies wordt verwacht van hen. Er wordt eveneens duidelijk gemaakt dat leerlingen na afloop van de Minecraft-sessie hun situatie of gebeurtenis moeten beschrijven, en er een zelfgekozen vervolg op te produceren. Dit werkstuk wordt dan geëvalueerd door de leerkracht, en de verschillende eindes van de leerlingen worden besproken in klas. Zo weten de leerlingen meteen wat hen gedurende de hele lessenreeks te wachten staat.

In de Minecraft-wereld zijn er drie situaties aan de gang: een gevecht tussen twee wezens, een rondleiding van een kerker en het observeren van een wolvenroedel. De leerlingen mogen zelf beslissen welke van de drie ze zullen beschrijven. Ook het technisch aspect wordt voorbereid: leerlingen nemen hun toestel (of verhuizen naar een computerlokaal), loggen in op Office 365 en starten de Minecraft-wereld op die wordt opengesteld door de leerkracht. Voordat leerlingen aan de slag kunnen in de wereld, kiezen ze (kort) hun eigen personage (avatar). Iedereen kan elkaar in de wereld in real-time zien en interactie is mogelijk. Er is in deze fase van het stappenplan voldoende ruimte voor zelfontwikkeling en interactie met peers wat het samenhorigheidsgevoel bevordert.

Wat doen de leerlingen?

– De leerlingen nemen hun toestel of nemen plaats een aan schoolcomputer, loggen in met hun Office 365 account en starten Minecraft: Education Edition op. Bij het opstarten van de wereld wordt (kort) gevraagd om een eigen personage te kiezen indien het de eerste keer is dat de app wordt opgestart.

– Aandachtig naar de opgave luisteren om te weten wat er van hen wordt verwacht tijdens en na de Minecraft-sessie.

– Verdelen in drie groepen naar keuze (elke groep kiest een van de drie mogelijke situaties).

Wat doet de leerkracht?

– Leerlingen uitleggen wat we in Minecraft: Education Edition gaan doen en wat de bedoeling van de lessenreeks is. Schriftelijke evaluatiemethode uitleggen, en duidelijk maken dat de werkstukken achteraf in klas ook worden besproken.

– De Minecraft-wereld opstarten met een administrator Office 365 account zodat alle leerlingen kunnen inloggen en een van de drie gebeurtenissen kunnen afspelen.

 

Stap 3: Gebeurtenis of situatie observeren

Nu Minecraft: Education Edition is opgestart in de correcte wereld en alle leerlingen succesvol ingelogd zijn, kunnen leerlingen zich doorheen de Minecraft-wereld begeven. Ze gaan in groepsverband op zoek naar hun gekozen situatie (ofwel gaan ze opzoek naar een gevecht, proberen ze een wolvenroedel te vinden of trachten ze de kerkeringang te vinden). Deze zoektocht is uiteraard niet essentieel voor de les en is eenvoudig, maar geeft de leerlingen wel enige vorm van zelfstandigheid. Eens aangekomen bij hun bestemming, zal de bijhorende situatie afspelen en kunnen de leerlingen observeren. Leerlingen mogen op hun werkblad (waarvan hierboven een ruw voorbeeld wordt gegeven) al enkele kladnotities nemen voor hun effectieve schrijfopdracht/opstel.

Wat doen de leerlingen?

– De leerlingen zoeken in de Minecraft-wereld naar hun gekozen situatie en krijgen dus zelf een beetje autonomie. Eens ze hun afdeling gevonden hebben, observeren ze wat er gebeurt. Dit speelt automatisch af door Minecraft: Education Edition.

– Kladnotities nemen op werkblad, kernwoorden neerpennen.

Wat doet de leerkracht?

– Via de administratietools checken of alles prima verloopt en de leerlingen doorheen het ‘parcours’ geraken. Ook in het klaslokaal zelf rondlopen om toezicht te houden en controleren of alles vlot verloopt. Tussentijds ook virtueel aanwezig zijn: de leerkracht kan via de admin-privileges vliegen (leerlingen kunnen enkel wandelen) doorheen de Minecraft wereld en de leerlingen op die manier begroeten en bijstaan.

– Eventueel fysieke hulp bieden aan leerlingen die de besturing in Minecraft niet volledig onder de knie hebben.

Stap 4: Werkstuk schrijven

Nu de gebeurtenissen zijn doorlopen, is het aan de leerlingen om een werkstuk te schrijven. Het behalen van de leerplandoestelling gebeurt vanuit twee verschillende invalshoeken, net zoals de aangegeven voorbeelden in het leerplan. Leerlingen gaan een stuk schrijven over hetgeen ze hebben geobserveerd, en daarna zelfstandig een passend einde formuleren. De ervaringen zijn allemaal met een open einde ontwikkeld door Microsoft. Om het evalueren te vergemakkelijken, schrijven de leerlingen hun werkstuk op papier en wordt Minecraft: Education Edition afgesloten. Algemene regels en tips over grammatica en schrijfstijl worden uitgelegd.

Wat doen de leerlingen?

– De leerlingen beschrijven de gebeurtenis die ze hebben waargenomen in Minecraft in een werkstuk.

– Aanvullend gaan ze zelf een zelfgekozen, kort einde formuleren dat zich uiteraard afspeelt na de waargenomen gebeurtenis. Op deze manier wordt hun creativiteit en inspiratie geprikkeld en beperkt de opgave zich niet tot enkel maar een rapportage van de feiten.

Wat doet de leerkracht?

– Belangrijke zaken en aandachtspunten uitleggen over grammatica en schrijfstijl.

– Hulp aanbieden waar nodig.

 

Stap 5: Klasgesprek en evaluatie

Nadat leerlingen tijd werd gegeven om hun verhaal af te maken, is het tijd om interactie aan te gaan met de leerlingen. Uit elke groep vertellen een paar leerlingen over hun gebeurtenis en zelfverzonnen einde en ontdekken ze zo misschien gelijkenissen of verschillen met de verhalen van hun medestudenten. Leerlingen krijgen nu ook de kans om meer te weten over de gebeurtenissen in de overige twee groepen. Naast het schrijven worden ook spreken en interactie op deze manier behandeld en worden er zo meerdere leerplandoelstellingen beoefend in deze lessenreeks.

Het werkstuk zelf wordt ingediend en wordt door de leerkracht traditioneel geëvalueerd op de gangbare criteria zoals schrijfstijl, spelling, grammatica en originaliteit.

Wat doen de leerlingen?

– De leerlingen participeren in een klasgesprek en vertellen over hun gebeurtenis in Minecraft, en de zelfverzonnen eindes die ze daarop zouden schrijven.

– Werkstuk indienen.

– Feedback over lesmethode geven.

Wat doet de leerkracht?

– Moderator zijn van het klasgesprek: ervoor zorgen dat de interactie tussen leerlingen aangemoedigd wordt en dat er zowel in dezelfde groep als buiten de groep naar elkaar wordt geluisterd en op elkaars verhalen wordt ingespeeld.

– Schriftelijke werkstukken verzamelen om te evalueren butien de lestijd.

– Feedback over de lesmethode verzamelen, peilen wat ze vonden van de Minecraft-methode en de bijhorende opdracht en vooral hoe goed de twee met elkaar werden geïntegreerd.

Zelfdeterminatietheorie (ZDT)

Autonomie

Leerlingen krijgen op verschillende punten doorheen het lessenplan de mogelijkheid om zelfstandig aan de slag te gaan.

– Bij de aanvang van de les wordt participatie uitgelokt, en gevraagd naar eigen ervaringen en meningen over het onderwerp op een luchtige manier waarbij creativiteit wordt aangemoedigd.
– Na het horen van drie mogelijke opties, mogen leerlingen zelf een van de opties kiezen en zich in een groep plaatsen.
– De context van de leerstof wordt meteen actueel gemaakt en krijgt extra betekenis: een verhaal beschrijven kan ook in omgevingen waar men dat niet zou verwachten en dichter aanleunen bij de leefwereld van jongeren (in dit geval, Minecraft). Over de ongebruikelijke lesmethode wordt ook op een luchtige manier gesproken.
– Leerlingen hebben de mogelijkheid om zelf hun personage te kiezen en eventueel aan te passen in Minecraft: Education Edition en krijgen de vrijheid om zelf rond te lopen in de virtuele wereld, in tegenstelling tot een non-interactief format zoals een video of artikel.
– De schrijfopdracht is niet beperkt tot een rapportage van feiten, maar geeft leerlingen de mogelijkheid om zelfstandig een einde aan het verhaal te schrijven.
– Leerlingen worden opnieuw betrokken in een klasgesprek en aangemoedigd om onderling met elkaar te discussiëren. Ze krijgen ook de kans om feedback te geven op de lesmethode.

Betrokkenheid (erbij horen)

Naast individueel werk, krijgen de leerlingen voldoende steun vanuit en wordt er gewerkt in groepsverband.

– Minecraft: Education Edition laat toe dat alle leerlingen zich samen in dezelfde virtuele wereld kunnen bewegen, wat onmiddellijk een gevoel van betrokkenheid geeft dat gelijkaardig is aan het spelen van multiplayergames.
– De leerlingen kunnen in de tool ook met elkaar communiceren en elkaar helpen om de opdrachten te vinden.
– De leerkracht staat klaar om steun en hulp te bieden bij het gebruik van de tool, alsook bij het verwerken van de effectieve opdracht. Leerlingen kunnen (onder meer via de in-game interactie) ook hulp bieden aan elkaar en samenwerken.
– Groepen werken in de bespreking samen om mogelijke eindes voor hun waargenomen situatie te bespreken, elke leerling krijgt de kans om zijn verhaaleinde aan de klas kort voor te stellen.
– Een individuele opdracht (observeren) gebeurt volledig samen in de (virtuele) groepsbijeenkomst, waardoor er toch een extra dimensie van samenhorigheid optreedt.

Competentie

Leerlingen krijgen het gevoel dat ze de opdracht tot een goed einde brengen en worden gedurende alle stappen geprikkeld en gemotiveerd.

– De opdracht overkoepelt meerdere doelstellingen. De focus ligt op het schrijven en rapporteren, maar wordt uitgebreid met mondelinge interactie en spreken.
– Leerlingen leren in teamverband werken aan dezelfde opdracht.
– Vooraf wordt duidelijk gemaakt wat de verwachtingen zijn van de opdracht, de deelstappen en hoe alles in z’n werk gaat.
– Er wordt structuur geboden dat de duidelijkheid en competentie verhoogt: eerst bespreking, dan observeren in Minecraft, dan zelfstandig schrijven en daarna opnieuw een klassikaal gesprek. Het werkblad om kladnotities te nemen bevordert de structuur.
– Tijdens het doorlopen van de wereld in Minecraft geeft het programma onmiddellijk feedback over hun vooruitgang, en weten leerlingen meteen dat ze goed bezig zijn. De leerkracht is tijdens de observatiesessies ook virtueel aanwezig voor bijstand en feedback. Na de Minecraft-sessie wordt er hulp geboden (grammaticaal, stilistisch) over de schrijfopdracht.
– Tijdens de nabespreking wordt er door de leerkracht motiverende feedback gegeven, en wordt er aangemoedigd dat ook leerlingen op elkaars verhalen inspelen.
– Leerlingen krijgen het vertrouwen om zelf actief te observeren, en het zelf schrijven van een verhaaleinde wordt gezien als een creatieve uitdaging.
– Leerlingen beschrijven een virtuele gebeurtenis in een schrijfstuk en bewijzen zo dat ze een ongebruikelijke mediavorm naar een klassieke tekst kunnen herwerken.